Surfen op het internet is in wezen hetzelfde. De keuzemogelijkheden zijn nog uitgebreider en veelzijdiger dan in de bibliotheek of in de supermarkt. Je hebt de touwtjes in handen. Zo lijkt. Want achter de schermen hebben webbouwers de mogelijkheden en grenzen van je keuzes bedacht.
De indruk van voortdurende vrijheid en openheid motiveert de gebruiker om ruim meer op te zoeken of te vinden dan oorspronkelijk gepland. Een uurtje surfen kan allerlei opleveren. De initiële zoektocht wordt meestal slechts een aanleiding die snel vergeten wordt.
Wanneer we in detail kijken naar een surfbeurt, dan blijkt pas hoe serendipisch het internet functioneert. Je komt in een keuzemenu terecht. Aan de zijkant flikkert echter een vreemde publiciteit waarop je toch even wil klikken. Zo beland je naast je thema in een circuit waarin men allerlei artikelen aanbiedt. Na wat kijken wil je terugkeren, maar onderweg heb je een kleine site uit een ander domein gezien. Die wou je eerst onderzoeken en zo kwam je bij een nieuw thema.
De eeuwenlange werkwijze van onze Westerse maatschappij wordt bij deze onderuit gehaald. Grilligheid en de directe bevrediging van behoeften wordt aangewakkerd. Het is zeer moeilijk daar tegenin te gaan omdat we genetisch nog altijd zo in elkaar zitten dat we geen neen kunnen zeggen tegen direct genot.
De verleidingen van het internet zijn natuurlijk geen garantie voor de kwaliteit ervan. Het is niet omdat we zo aan onze nieuwsgierigheid tegemoet kunnen komen, dat dit een zinvolle bezigheid is. Het is wel een bewijs dat dergelijke activiteit sterk aansluit bij ons menselijk functioneren. Immers onze gedachten flitsen ook, associatief, van hier naar daar. Zoals het klikken op het internet. We functioneren zelf ook zo.
In ons brein is het omdat we koffie ruiken dat we terugdenken aan een week terug of twintig jaar terug, toen oma in haar zetel zat en de kleinkinderen speelden. Zo zit je een fractie van een seconde later in een andere tijd en een andere wereld.
Het internet vraagt één klik en hetzelfde gebeurt. Er is geen enkel moment waarop je voorgoed vastzit. Je kan beslissen ergens dieper op in te gaan maar je kan net zo goed elke seconde wisselen van wereld. Zo zien we dagelijks de rijkdom van snel verspringen, van improvisatie en verrassing. Onze eeuwenoude succesformule, die louter efficiëntie wenst, staat onder druk.
Uit “Het actuele denken” door Johan Teirlinck.
Social Homes